SOVET MİLLİ SİYASƏTİN ÜSTÜNLÜYÜ

                                                           Ədalət Abdinov

SSRİ-də diqqətlə düşünülmüş, elmi surətdə əsaslandırılmış milli siyasət həyata keçirilirdi.  Təkcə vahid ittifaq halında birləşmə SSRİ xalqlarına, onun respublikalarına nə qədər böyük fayda və üstünlüklər verirdi. Bu birləşmənin açdığı istifadə edilməmiş imkanlar isə daha çox idi.  Müxtəlif regionların və respublikaların səyləri bir ölkədə - SSRİ-də sıx və bacarıqla birləşdirilmişdi. Hər bir respublikanın təbii və əmək ehtiyatlarından, iqlim xüsusiyyətlərindən ağıllı istifadə olunur, bu potensial Ümumittifaq potensialına ən səmərəli şəkildə daxil edilirdi. Sovetlər birliyində hər bir regiona, hər bir millətə və xalqa, eləcə də bütün dövlətə ən çox fayda verən də bu idi.

İttifaqda birləşmə sovet xalqlarının təkcə maddi sərvətlərinin deyil, həm də mənəvi sərvətlərinin əlavə mənbələrindən birinə çevrilmişdi. Lakin burada da bütün imkanlardan hələ heç də tamamilə istifadə edilmirdi.  Belə ki, dövrün tələblərinə uyğun olan mədəniyyətlərin qarşılıqlı surətdə zənginləşməsinin daha da təkmilləşdirməyə, xalqların hər birinin mədəniyyətində yaxşı nə varsa hamısından bütün adamların daha geniş istifadə etməsinə imkan verən yeni iş metodları və formaları mövcud idi.  Əlbəttə, tam həyata keçirilməyən işlərdən biri də o idi ki, hər bir millətin mənəvi irsində, ənənələrində, məişətində təkcə yaxşı cəhət deyil, pis, ömrünü başa vurmuş cəhət də var idi. Buradan bir vəzifə irəli gəlirdi – bu pis cəhəti hifz edib saxlamamaq, köhnəlmiş, sovet birgəyaşayışı, sosialist mənəviyyatı normalarının, kommunizm ideallarının ziddinə olan nə varsa hamısından xilas olmaq lazım idi. Bu nöqsanlardan  yırtıcı imperializm istifadə etmiş, bu da   sonralar İttifaqı dağıtmaqda onlara kömək etmişdir..

Bütün millətlərin və xalqların iqtisadi və mədəni tərəqqisi ilə yanaşı, onların milli mənlik şüuru da artır. Bu, qanunauyğun və obyektiv prosesdir. Təəssüf ki, qazanılmış müvəffəqiyyətlər üçün təbii iftixar hissi milli təkəbbürə və ya lovğalığa çevrilməsi, əlahiddəlik, başqa millətlərə və xalqlara hörmətsizlik meylləri Sovet Ittifaqında da olmuşdur. Kommunist Partiyasının yol verdiyi səhvlərdən biri də odur ki, bu mənfi meyllərin kökü vaxtında kəsilməmişdir.

Əhalinin təbii miqrasiyası nəticəsində hər bir respublika, bu və ya başqa dərəcədə hər bir vilayət, hər bir şəhər daha da çoxmillətli olurdu. Ona görə də partiya və sovet orqanları, kommunistlər, komsomolçular Sov.İKP-nin milli siyasətinin çarçılarına, icraçılarına çevrilmişdilər. Həm də onlar bu siyasətin yüksək prinsiplərini hər gün həyata keçirməklə, bütün millətlərin və xalqların – böyük millətlərin və xalqların da, kiçik millətlərin  və xalqların da nümayəndələrinin əmək də də, məişətdə də ahəngdar, qardaşcasına münasibətlərini təmin edirdilər.

SSRİ-də cəmiyyətin aparıcı qüvvəsi olan  fəhlə sinfinin milli dəstələrinin artmasına həmişə çox böyük diqqət yetirilirdi. Ona görə də fəhlələr bütün müttəfiq respublikalarda ən iri sosial qrup təşkil edirdilər. Tələb qoyulurdu ki, müttəfiq respublikalarda  fəhlə sinfinin tərkibində yerli millət daha dolğun təmsil edilməlidir.  Sov.İKP XXVI qurultayının qarşıya qoyduğu vəzifə - respublikalarda yaşayan bütün millətlər və xalqlar içərisində ixtisaslı fəhlələr hazırlanmasını genişləndirmək və yaxşılaşdırmaq vəzifəsi də buradan irəli gəlirdi. Bu, iqtisadiyyatın inkişafı üçün də vacib idi. Bu, siyasi cəhətdən də vacib idi. Çoxmillətli əmək kollektivləri və ən əvvəl fəhlə kollektivləri məhz elə bir mühitdir ki, orada beynəlmiləlçilik ruhu daha yaxşı tərbiyə edilir. Bununlar SSRİ xalqlarının qardaşlığı və dostluğunu möhkəmləndirən şərtlər idi.

Respublikalardakı bütün millətlər partiya və sovet orqanlarının müxtəlif vəsilələrində lazımınca təmsil olunurdular. Kadrların seçilməsi və yerləşdirilməsi zamanı  mənəvi-siyasi keyfiyyətlər nəzərə alınırdı, diqqət və qayğıkeşlik, böyük nəzakət müttəfiq və muxtar respublikaların çoxmillətli tərkibi şəraitində xüsusilə ön plana çəkilirdi.

Sovet adamlarını ölkənin bütün millət və xalqları arasında qarşılıqlı hörmət və dostluq, ən böyük Sovet Vətəninə məhəbbət, beynəlmiləlçilik, başqa ölkələrin zəhmətkeşləri ilə həmrəylik ruhunda tərbiyə etmək öz əhəmiyyətini heç vaxt itirməyən daimi vəzifə idi. Bu vəzifəni bütün partiya və komsomol təşkilatları, sovetlər və həmkarlar ittifaqları, həmişə yaxşı beynəlmiləlçilik məktəbi olmuş sovet silahlı qüvvələri yerinə yetirirdilər. Bu, sovet ölkəsinin bütün tədris müəssisələrinin gündəlik qayğısı idi.

Bütün ideoloji və kütləvi-siyasi işdə olduğu kimi, beynəlmiləl tərbiyə sahəsində də kommunistlərin qarşısında böyük vəzifələr dururdu. Nailiyyətləri inandırıcı, konkret surətdə göstərilməsi, həyatın daim doğurduğu yeni problemlərin ciddi təhlili, yeni fikir və söz – sovet təbliğatının təkmilləşdirilməsi yolu bax, bu idi.  Kommunist təbliğatı həmişə doğru-düzgün və realist, habelə maraqlı, anlaşıqlı, olduğuna görə daha təsirlidir. Lakin beynəlxalq imperializm ən iyrənc metodlardan və yerli millətçi satqınlardan istifadə edərək sovet adamların beynəlmiləlçilik kimi müqəddəs hisslərini zədələ bildi.

SSRİ xalqlarının dostluq və əməkdaşlığının daha da inkişaf etməsi sosialist demokratiyasının təntənəsinin nəticəsi idi. İctimai işlərin və dövlət işlərinin idarə olunmasında bütün millətlərin zəhmətkeşlərinin ketdikcə daha geniş iştirak etməsi – sovet siyasi həyatının aparıcı meylini ən yığcam şəkildə belə səciyyələndirmək olar. Kommunist Partiyası da bütün tədbirləri görürdü ki, bu meyl möhkəmlənsin və inkişaf etsin.

Yetkin sosializm şəraitində millətlər arasında qarşılıqlı münasibətlərin problemləri gündəlikdən çıxarılmaq üzrə idi. Çünki bunlar Kommunist Partiyasının xüsusi qayğı, daimi diqqət mərkəzində idi. Partiya bu problemlərə dərindən nüfuz etmiş, onların həlli yollarını müəyyənləşdirmiş, milli siyasətin Lenin prinsiplərini inkişaf etmiş sosializmin praktikası ilə yaradıcılıqla zənginləşdirmişdi.

SSRİ-də mövcud problemlər haqqında da, həll edilməmiş məsələlər haqqında da cəsarətlə danışılırdı, çünki möhkəm əminlik var idi ki, bu problemlər, bu məsələlər həllini tapacaqdır. Hakimiyyəti ələ keçirmiş satqın M.Qorbaçova qədər böyük və qüdrətli Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının daha da möhkəm olması üçün əməli iş görülürdü.