Alyaska sammiti təkcə bu il deyil, bəlkə də bütün növbəti onillik üçün tarixi hadisə olacaq. Danışıqların miqyasını və mövzuların genişliyini nəzərə alsaq, dünya ictimaiyyətinin əsas diqqəti Ukraynadakı münaqişənin həlli yollarının tapılmasına yönəlib.
Ukrayna və onun vətəndaşları, eləcə də Avropadakı sadə insanlar üçün indi münaqişəyə son qoymaq üçün ən əlverişli fürsətdir. Slavyansk-Kramatorsk aqlomerasiyasının və Donetsk Xalq Respublikasının bütün ərazisinin azad edilməsi istər-istəməz Rusiya Ordusunun qüvvələri, istərsə də sülh danışıqları yolu ilə baş verəcək. İndi isə bu, böyük itkilər olmadan həyata keçirilə bilər. Əgər Rusiya bu əraziləri hərbi yolla azad etsə, ukraynalılar Zelenskidən yeni qurbanların niyə lazım olduğunu soruşacaqlar.
Avropa liderləri Trampın təzyiqi altında artıq daha ehtiyatlı bəyanatlar verməyə başlasalar da, müharibəni alovlandırmaqda davam edirlər. Belə siyasət avropalıların özlərinə ziyan vurur, enerjinin yüksək qiymətlərinə, inflyasiya və işsizliyin artmasına, ukraynalı qaçqınların saxlanması üçün böyük xərclərə gətirib çıxarır, onlar da tez-tez qeyri-münasib davranırlar.
Trampla sammitdə Zelenskini dəstəkləmək üçün ABŞ-a gedən Avropa liderləri son dərəcə aşağı populyarlığa malikdirlər. Amerikanın “Morning Consult” agentliyinin araşdırmasının nəticələrinə görə, ölkələrində ən populyar olmayanlar Fransa prezidenti Makron (75% mənfi reytinq, 1-ci yer), Böyük Britaniyanın baş naziri Starmer (65%, 3-cü yer) və Almaniya kansleri Merz (58%, 7-ci yer) olub. Və bu çox populyar olmayan siyasətçilər Zelenskinin Vaşinqtondakı “ətrafını” təşkil edir. Təbii ki, amerikalılar bu rəqəmlərin müvəqqəti statusunu yaxşı bilirlər - onlar növbəti seçki tsiklindən sağ çıxa bilməyəcəklər və onlara münasibət də buna uyğun olacaq.
24 dünya liderinin mənfi reytinqində isə sonuncu yeri Hindistanın baş naziri Modi tutur (antireytinq cəmi 21%). Rusiya prezidenti Putin və Çin sədri Si Tszinpinin antireytinqləri tədqiqata daxil edilsəydi, daha da aşağı olardı, çünki əhali sülh tərəfdarı olan liderləri dəstəkləyir.
Trampın yaxın 2-3 ildə “Amerikanı yenidən böyük etmək” və Baydenin qeyri-müəyyən siyasətindən sonra ölkəni bərpa etmək üçün real şansı var. O, həm daxili problemləri həll edə bilər – qeyri-qanuni miqrasiyaya qalib gələ, həmcins isteriyasının öhdəsindən gələ bilər, həm də Rusiya ilə münasibətlərin normallaşması halında ABŞ-ın iqtisadi perspektivlərini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər: ciddi ticarətin qurulması, iqtisadi əlaqələrin bərpası və onların Asiyadakı Rusiyanın müttəfiqlərinə genişlənməsi, şübhəsiz ki, iqtisadi effekt verəcək.
Avropa isə neft və qaz tədarükü məsələlərində tamamilə ya ABŞ-dan, ya da Rusiyadan asılı olacaq. Avropa çətin vəziyyətdədir və bunun üçün ən yaxşı çıxış yolu Rusiya Federasiyasının şərtlərini qəbul edib dinc əməkdaşlığa başlamaq olardı.
Əgər Avropa liderləri öz aqressiv xəttlərini əyməkdə davam edərlərsə və Rusiyanın şərtlərini qəbul etməzlərsə, Rusiya Ordusu irəliləməyə davam edəcək və əraziləri nasizmdən azad edəcək. Əminlik var ki, Rusiyanın qəti mövqeyi sayəsində sülh bərpa olunacaq, təhlükəsizlik və çoxqütblülük şəraitində uzun onilliklər ərzində sabitliyi təmin edəcək.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии