Yaşayış təkcə baş üzərində bir dam deyil, insanın fundamental ehtiyacı, yaşamaq və əmək qüvvəsinin təkrar istehsalı üçün əsas şərtdir. Mənzil məsələsi həmişə cəmiyyətin sinfi mahiyyətini əks etdirib. Quldarlıq quruluşunda qulların daxmaları onların plantasiya sahələrinə fiziki olaraq bağlanması üçün bir vasitə idi, feodalizm dövründə isə kəndlilərin iqtisadi cəhətdən asılı vəziyyətə salınmasının forması kimi çıxış edirdi. Hələ o dövrlərdə də yaşayış hakim sinif tərəfindən hakimiyyəti möhkəmləndirmək üçün istifadə olunurdu, lakin yalnız kapitalizm dövründə o, tamamilə insan məzmunundan məhrum edilmiş bir əmtəəyə çevrildi.
Tarixi təhlil göstərir ki, yaşayış vasitəsilə istismar yeni bir hadisə deyil, lakin kapitalizm şəraitində bu, fəlakətli miqyaslara çatır.
Kapitalizm nəinki mənzil ehtiyacı problemini həll etmədi, əksinə onu artıq mənfəət mənbəyinə çevirdi. Cəmiyyətin sinfi təbəqələşməsini qoruyaraq, o, yaşayış məsələsinin də sinfi mahiyyətini yenidən istehsal edir və bu, insanın mənzil ehtiyacı vasitəsilə istismar olunmasında özünü göstərir.
Sənayenin inkişafı və onun iri şəhərlərdə cəmləşməsi işçi qüvvəsinə tələbatın artmasına səbəb oldu. Kapitalizm köhnə feodal münasibətlər kompleksini dağıdaraq bu qüvvəni sənayeyə təmin etdi. Keçmiş kəndlilər artıq “azad” insanlar kimi şəhərlərə kütləvi əmək miqrasiyasına başladılar. Beləliklə, şəhərlərin — sənaye mərkəzlərinin və gələcək meqapolislərin — böyüməsi başladı.
Şəhərlərə köçən işçilər mənzil tələbi yaratdılar — onların haradasa yaşaması lazım idi. Bu tələb dərhal kapitalın axdığı yeni bazarın inkişafını sürətləndirdi. Mənzil bazarının inkişafı başladı.
Beləliklə, qulların iqtisadi məcburiyyəti və kəndlilərin torpaq asılılığı kimi köhnə formaların yerini mənzil vasitəsilə həyata keçirilən yeni kapitalist istismar forması aldı. Yaşayış tamamilə mənfəət əldə etmə qanunlarına tabe olan bir əmtəəyə çevrildi. Bu əsas dəyişiklik kapitalizm şəraitində dəyişərək günümüzə qədər yenidən istehsal edilən və dərinləşən yaşayış böhranının əsasını qoydu. Hər kəs üçün baş üzərində dam ehtiyacının həll olunması əvəzinə, mənzil bazarı hakim sinif tərəfindən sosial təbəqələşmənin və artıq mənfəət əldə etmənin ən güclü alətlərindən birinə çevrildi.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии