Bu qeydlərim müasir Azərbaycana münasibətdə, dünyanın bütün burjua ölkələrinə, onların xammal bazası olan ölkələrə münasibətdə deyilənlərin hamısına aiddir, çünki burjua cəmiyyətinin hər yerində iki antaqonist sinif var - bizi əzən kapitalistlər sinfi və məzlum proletar sinfi.
Kapitalizmdə sadə fəhlənin kapitalist olması mümkün deyil, çətindir və hər yerdə onun əməyi yerli kapitalistlər tərəfindən mənimsənilir! Fəhlələr özləri də kapitalist olmağa çalışmamalıdır, əksinə kapitalistlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün öz sinifinidən olan eyni yoxsullarla birləşməyə səy göstərməlidirlər. Zəhmətkeşlər özünü mübariz sinif kimi tanımalı, eqoizmini və boşboğazlığını deyil, proletar əxlaqını və kollektivizmini gücləndirməlidirlər! Və bu siniflər arasında bu gün də mübarizə gedir. Bu sinfi mübarizəsidir!
Kiçik burjua şüuru kapitalizmin ziyanlı, zərərli məhsuludur. Dostlarınızın və ya həmkarlarınızın "uğurlu sahibkar ruhu"ndan təsirləndiyinin az şahidi olmamısınız. İnsan psixologiyasının virus mənbəyi olan bu problemi müxtəlif yollarla kapitalizm tərəfindən yaranır.
Burjuaziyanın məşhur təbliğatı ilə yanaşı, insan şüuruna ilk növbədə ətraf mühit təsir edir. Varlıq şüuru formalaşdırır. Və reallıq bir çox insanı “öz firması, kafesi, dükanı, mağazası” və s. haqqında düşünməyə vadar edir.
Əslində, yalnız bir neçə adam "öz biznesini açmağı" bacarsa da, çoxları bu barədə xəyal edir. Əsasən belə insanlar sizin və mənim kimi adi işçilərdir. Çox vaxt çətin həyat və iş şəraiti onlarda həyatlarının əsas istəklərindən birini - özünü həyata keçirmək ehtiyacını inkişaf etdirir. Çox az adam işini, müdirini və hətta həmkarlarını bəyənir. Kapitalizmdə sosial yüksəlişlər kimi, əksər hallarda karyera yüksəlişi yoxdur.
Vaxtilə Sovet hökuməti hər ikisini təmin edirdi. Sadə fəhlə və ya kəndli öz bacarığına, savadına uyğun olaraq aşağıdan yüksəlib karyera qura bilərdi. Adi fəhlə balası Heydər Əliyev SSRİ-nin rəhbər vəzifələrindən birinə qədər şərəfli yol keçmişdi. Sosializmdə sosial yüksəlişlər sistemi mövcuddur və bu, fərdin maddi imkanlarından və ya onun valideynlərinin cəmiyyətdəki mövqeyindən asılı deyildir. Bu və ya digər şəkildə proletar dövlətinin imkanları müasir kapitalist Azərbaycanından fərqli olaraq, bunu etməyə imkan verir. Çünki birinci halda dövlət idarəetmə və istehsal proseslərinə mümkün qədər çox adamı cəlb etməlidir, ikincidə isə bu prosesləri qəsb edən və onlardan bəhrələnən elita təbəqəsi var.
Şəxsi tərəqqinin olmaması və mahiyyətcə cüzi maaşı olan muzdlu qul kimi hazırkı mövqeyindən narazılıq çoxlarını kapitalist arzusunda olmağa sövq edir. Xarakterik olan odur ki, belə bir əsasda bu ideyaların əvəzinə həmrəylik, daha yaxşı sistem uğrunda mübarizə hissi yaranmalıdır. Amma indiki fərdiyyətçi cəmiyyətdə fərqli düşünmək adətdir. Sinif mübarizəsi fəhlələrə xırda burjuaziyanın yolundan daha mürəkkəb və keşməkeşli bir yol kimi görünür.
Bir zülm, istismar, ağır güzəran sistemi kimi kapitalizmə gəldikdə, kollektiv xoşbəxtlik olmadan, fərdi xoşbəxtlik mümkün deyil!
Ədalət Abdinov
0 Комментарии