Əvvəla Vladimir Putin kimdir? Kommunist Partiyasının ləğvinə imza atıb, sovet ideologiyasını imperialist ABŞ-a təslim edən satqın, alkoqolik Boris Yeltsinin varisi! Azərbaycanlıların gözəl bir atalar misalı var: "Dostunu göstər, deyim sən kimsən".
Kapitalist Rusiya bu gün tankların, raketlərin və qorxu ritorikasının kölgəsində öz gələcəyini itirir. Bu gələcəyi məhv edən əsas şəxs isə artıq illərdir dəyişməz qalan bir addır — Vladimir Putin.
Burjuaziyanın xidmətçisi Putin Rusiyanı gücləndirdiyini iddia edir. Lakin reallıq tam əksini göstərir: o, Rusiyanı dünyadan təcrid edir, cəmiyyətini qorxu içində saxlayır və dövlətini tədricən tarixi tənəzzülə sürükləyir.
Putin dövründə Rusiya artıq xalqın dövləti deyil, bir şəxsin hakimiyyət mexanizminə çevrilib. Seçkilər formal şouya, parlament səssiz dekorasiyaya, məhkəmələr isə siyasi sifariş icraçılarına çevrilib. Müxalifət ya həbs olunur, ya sürgün edilir, ya da susmağa məcbur qalır. Bu sistemdə xalq idarə olunmur — idarəçilikdən kənarlaşdırılır.
Sosializmin düşməni Putin çar imperiya nostalgiyasını diri saxlamaq üçün müharibəni siyasi alətə çevirib. Xarici düşmən obrazı daxili problemləri gizlətməyə xidmət edir. Lakin hər raket zərbəsi Rusiyanın öz gələcəyinə atılan zərbədir. Müharibə Rusiyanı gücləndirmir — onu iqtisadi, demoqrafik və mənəvi cəhətdən zəiflədir.
Putin Rusiyanı “qlobal güc” kimi təqdim edir. Amma hansı gücdən söhbət gedə bilər ki, ölkə sanksiyalar altında boğulur, texnologiyadan geri qalır, diplomatik etimadını itirir. Gerçək güc hörmətlə ölçülür, qorxu ilə yox. Putin isə Rusiyanı hörmət edilən deyil, ehtiyat edilən ölkəyə çevirib.
Putin üçün əsas prioritet Rusiya xalqı deyil, öz hakimiyyətidir. Sosial problemlər, yoxsulluq, regional bərabərsizlik, təhsil və səhiyyə böhranı ikinci plana atılıb. Əsas olan bir şeydir: sistem dəyişməsin. Amma dəyişməyən sistem çürüyür.
Rusiya tarixi boyunca güclü liderlərin ölkəni dirçəltməsi ilə yanaşı, onu dərin böhranlara sürükləyən Vladimir Putin nümunəsi təəssüf doğurur. Bu gün isə getdikcə daha çox müşahidəçi belə qənaətə gəlir ki, Putinin uzunmüddətli hakimiyyəti Rusiyanı inkişaf yolundan çıxarıb, tədricən siyasi, iqtisadi və mənəvi tənəzzülə aparır.
Kapitalist Rusiyasında avtoritar idarəçilik və siyasi tənəzzül dərinləşməkdədir. Putinin burjua hakimiyyəti illər ərzində dövlət institutlarını şəxsi hakimiyyət mexanizminə çevirib. Parlament, məhkəmələr, media və seçki sistemi formal strukturlara çevrilib. Müxalif fikir ya sıxışdırılır, ya da tamamilə susdurulur. Nəticədə Rusiya cəmiyyəti siyasi dialoq imkanlarını itirib, dövlət isə sağlam tənqid mexanizmindən məhrum qalıb. V.İ.Lenin haqlı olaraq göstərirdi ki, tənqidə qapalı sistemlər gec-tez daxildən çökür.
Yırtıcı kapitalizmə meyillənməsi Rusiyanın iqtisadi perspektivinin itirilməsinə səbəb oldu. Rusiya zəngin təbii sərvətlərə malik olsa da, sovet dönəmindən fərqli olaraq, iqtisadiyyatı əsasən xammal ixracına söykənir. İnnovasiya, texnologiya və rəqabət qabiliyyətli sənaye sahələri inkişaf etdirilməyib. Qərbin Rusiyanın mövcud vəziyyətindən istifadə edib yaratdığı gərgin münasibətlər, sanksiyalar və siyasi risklər ölkənin investisiya mühitini zəiflədib. Gənc mütəxəssislərin ölkəni tərk etməsi isə gələcək üçün daha təhlükəli siqnaldır. Biznes çökür, elm və texnologiya inkişafdan qalır. Dövlət büdcəsi isə xalqın rifahına deyil, dağıdıcılığa xərclənir.
Oliqarx Putinin qurduğu model iqtisadi sabitlik deyil, asılılıq yaradır – neftin, qazın və dövlət sifarişlərinin asılılığı.
Putinin xarici siyasəti Rusiyanı böyük dövlət imicinə qaytarmaq iddiası daşısa da, real nəticə tam əksinədir: Rusiya getdikcə daha çox təcrid olunur. Müharibələr, təzyiq siyasəti və qarşıdurma ritorikası ölkənin beynəlxalq nüfuzunu sarsıdır. Ən əsası isə bu siyasətin əsas yükünü sıravi Rusiya vətəndaşları daşıyır – iqtisadi çətinliklər, sosial problemlər və gələcək qorxusu şəklində.
SSRİ dağılandan sonra digərləri kimi rus cəmiyyəti də ruhən yoruldu. Uzun illər eyni simanın hakimiyyətdə qalması cəmiyyətdə ümidsizlik yaradır. İnsanlar dəyişiklik imkanına inanmağı dayandırır. Bu isə milli inkişaf üçün ən təhlükəli haldır. Çünki gələcəyə inamını itirmiş xalq yalnız mövcudluğunu qorumağa çalışır, inkişaf etməyə yox.
Kapitalist Putin özünü Rusiyanın xilaskarı kimi təqdim etsə də, tarix onu çox güman ki, itirilmiş imkanların simvolu kimi xatırlayacaq. Çünki XXI əsrdə Rusiyanın modernləşməsi, demokratikləşməsi və qlobal sistemə sosialist yönümlü inteqrasiyası üçün unikal şanslar mövcud idi. Bu şanslar isə qorxu, güc və qarşıdurma siyasəti naminə qurban verildi.
Zəhmətkeşlərin sinfi düşməni Putin Rusiyanı dərhal fiziki olaraq məhv etmir, lakin onu gələcəksizliyə doğru aparır. Gələcəksiz dövlət isə zamanla zəifləyir, parçalanır və tarixin kənarına çəkilir. Rusiya üçün ən böyük təhlükə xarici düşmənlər deyil, daxildə qurulan yanlış idarəçilik modelidir.
Əgər Rusiya həqiqətən böyük dövlət olaraq qalmaq istəyirsə, bu yol qorxu, təzyiq və təcriddən deyil, unikal sovet təcrübəsindən, hüquq və inkişafdan keçməlidir.
Tarix kapitalın gücünə söykənən liderlərə həmişə eyni hökmü verir: onlar öz xalqlarını qorumaq əvəzinə, onları öz hakimiyyətlərinin girovuna çevirirlər. Putin də bu siyahıya doğru sürətlə yaxınlaşır. O, Rusiyanı sevdiyini deyir, amma onu gələcəkdən məhrum edir.
Putin Rusiyanı bir gündə məhv etmir. O, Rusiyanı yavaş-yavaş, sistemli şəkildə, perspektivsizliyə sürükləyir. Bu isə fiziki dağıntıdan daha təhlükəlidir. Çünki dağılan şəhərlər yenidən tikilə bilər,
amma itirilmiş gələcək çox vaxt geri qaytarılmır.
Rusiya bu gün bir oliqarx liderin ambisiyalarının deyil, bir xalqın gələcəyinin düşünülməsinə ehtiyac duyur.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии