ABŞ-ın Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin Azərbaycana 10-11 fevral 2026-cı il tarixlərində rəsmi səfəri strateji baxımdan həm regional, həm də qlobal səviyyədə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu səfər Vaşinqtonun Cənubi Qafqaz siyasətində yeni mərhələyə keçid niyyətini nümayiş etdirir və bir sıra geopolitik, iqtisadi və təhlükəsizlik istiqamətlərində Azərbaycanın rolunu gücləndirir.
Vensin səfəri çərçivəsində ABŞ ilə Azərbaycan arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası imzalanıb ki, bu sənəd iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız dialoqdan çıxıb konkret əməkdaşlığa keçdiyini göstərir. Saziş iqtisadi əməkdaşlıq, texnologiya, enerji təhlükəsizliyi, müdafiə və regionun təhlükəsizliyi kimi sahələri əhatə edir.
Bu addım ABŞ-ın Cənubi Qafqazda yalnız diplomatik danışıq tərəfdaşı deyil, həm də real strateji tərəfdaş olmaq niyyətini göstərir. Bakı ilə münasibətlərin bu səviyyəyə yüksəlməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın dərinləşdiyini ortaya qoyur.
Vensin səfəri ABŞ-ın Cənubi Qafqaza strateji marağını yenidən gücləndirməsinin simvoludur — bu, regionda uzun illər ərzində Rusiyanın dominant rolu ilə yanaşı Vaşinqtonun mövqeyini də gücləndirməyə yönəlib. Bu addımlar ABŞ-ın regionu geosiyasi prioritet hesab etdiyini və digər güclər, xüsusən Çin və İran təsirini balanslaşdırmaq istədiyini göstərir.
Bu çərçivədə səfər Rusiya üçün də siqnal oldu – Kremlin bəyanatında Moskva Bakı və İrəvanla əlaqələrin möhkəmləndirəcəyini bildirdi, lakin regionda ABŞ-ın mövcudluğunu qeyd etdi.
Vensin səfəri Ermənistanla Azərbaycanın sülh prosesi ilə sıx bağlıdır. Vaşinqton 2025-ci ilin avqustunda iki ölkə arasında sülh sazişini dəstəkləmişdi və bu səfərlə həmin prosesin dərinləşdirilməsi hədəflənir. Əsas təşəbbüslərdən biri “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu” (TRIPP) – Yerevan vasitəsilə Naxçıvan və Azərbaycanı birləşdirəcək nəqliyyat dəhlizinin reallaşdırılması layihəsidir. Bu dəhliz Cənubi Qafqazı Avropa və Orta Asiya ilə daha sıx ticarət əlaqələrinə çıxara bilər və regionda etimad yaratmağa yardım edər.
Bu, Azərbaycan üçün həm iqtisadi, həm də siyasi gəlirlərə açar rolunu oynaya bilər, çünki Bakı regional kommunikasiya mərkəzinə çevrilmək istəyir və bu layihə həmin ambisiyanı dəstəkləyir.
Səfər zamanı ABŞ Azərbaycanın suverenlik və ərazi bütövlüyünü təsdiq etmiş, habelə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq üzrə yeni layihələri irəli sürmüşdür. Məsələn, ABŞ-ın Azərbaycan sahillərinin və sərhədlərinin qorunmasına dəstək üçün patrul gəmilərinin göndərilməsi planlaşdırılır.
Bu cür təhlükəsizlik əməkdaşlığı Moskva və Tehran kimi regional aktorlarla olan balansı idarə etmək üçün Bakı üçün mühüm amil ola bilər.
ABŞ-Azərbaycan strateji əməkdaşlığında enerji təhlükəsizliyi və infrastruktur mühüm yer tutur. Azərbaycan artıq Avropaya təbii qaz ixracında rolunu genişləndirir və bu, ABŞ üçün enerji diversifikasiyası və Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatı baxımından əhəmiyyətlidir.
Bu əməkdaşlıq eyni zamanda ABŞ şirkətlərinin regiona investisiyalarını stimullaşdıraraq iki tərəf arasında iqtisadi inteqrasiyanı artırır.
Vensin səfəri yalnız rəsmi diplomatik görüş deyil — bu, ABŞ-ın Cənubi Qafqazda mövqeyini gücləndirmək, Azərbaycanın regional rolunu artırmaq və sülh, iqtisadi infrastruktur və təhlükəsizlik sahələrində praktik əməkdaşlıq qurmaq məqsədi daşıyan geniş miqyaslı strateji təşəbbüsdür.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии