Kapitalizm – mülkiyyətin və istehsal vasitələrinin əsasən xüsusi mülkiyyətə əsaslandığı, azad bazar prinsipləri üzərində qurulan iqtisadi sistemdir. Kapitalizmin əsas prinsipi mənfəət əldə etməkdir. Buna görə də kapitalizm çox vaxt eqoizmlə və cəmiyyətin ümumi rifahından daha çox şəxsi mənfəət əldə etmək istəyi ilə əlaqələndirilir.
Eqoizm – insanın öz maraq və məqsədlərinə nail olmağa çalışmasıdır və bu, çox vaxt digər insanların maraq və məqsədləri hesabına baş verir. Eqoizm insan təbiətinin bir tərəfidir və müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər – açıq şəkildə eqoist davranışdan tutmuş, daha gizli formalar olan eqoist düşüncə və motivasiyaya qədər.
Kapitalizm rəqabət mühiti yaradır və burada hər kəs öz şəxsi məqsəd və maraqlarına nail olmağa yönəlir. Belə bir sistemdə şəxsi qazanc və uğur əldə etmək istəyi insanların davranışının əsas motivinə çevrilir. Bu isə şöhrətpərəstlik, tamahkarlıq, manipulyasiyaya meyillilik və digər insanların maraqlarına laqeyd yanaşmaq kimi eqoist xarakter xüsusiyyətlərinin inkişafına səbəb ola bilər.
Eqoizm insan təbiətinin tərkib hissələrindən biridir və fərdi səviyyədən kollektiv səviyyəyə qədər müxtəlif formalarda təzahür edə bilər.
Fərdi səviyyədə eqoizm insanın öz ehtiyac və maraqlarını təmin etməyə çalışması, digər insanların ehtiyac və maraqlarına isə diqqət yetirməməsi şəklində özünü göstərə bilər.
Kollektiv səviyyədə isə eqoizm bütövlükdə cəmiyyətə mənfi təsir göstərə bilər. Məsələn, tamahkarlıq və korrupsiya kollektiv eqoizmin formalarıdır və onlar bərabərsizliyə, sosial ədalətsizliyə və iqtisadi qeyri-sabitliyə gətirib çıxarır.
Kapitalizm elə bir rəqabət mühiti yaradır ki, burada hər kəs öz şəxsi məqsəd və maraqlarına nail olmağa fokuslanır.
Belə bir sistemdə şəxsi mənfəət və uğur qazanmaq istəyi insanların davranışının əsas motivinə çevrilir ki, bu da öz növbəsində eqoist xarakter xüsusiyyətlərinin inkişafına şərait yarada bilər.
Kapitalizm şəraitində uğurla mövcud olmaq üçün insanlar daha rəqabətqabiliyyətli və iddialı olmağa məcbur qalırlar ki, bu da öz növbəsində eqoist davranışların güclənməsinə səbəb ola bilər.
Məsələn, bir çox sahibkar və iş adamı bazarda uğur qazanmaq üçün müxtəlif qurbanlar verməyə və hətta etik prinsipləri pozmağa hazır olur.
Bundan əlavə, kapitalizm rəqabət və bərabərsizlik mühiti yaradır ki, bu da tamahın, acgözlüyün və digər insanların maraqlarına laqeydliyin inkişafına səbəb ola bilər. Məsələn, insanlar rəqabət mübarizəsinə həddindən artıq qapıldıqda, başqalarına qarşı mərhəmət və empatiya göstərmək qabiliyyətlərini itirə bilərlər.
Beləliklə, kapitalizm eqoist xarakter xüsusiyyətlərinin güclənməsinə şərait yaradır ki, bu da öz növbəsində bütövlükdə cəmiyyət üçün müxtəlif mənfi nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Kapitalizmin eqoist təbiəti sosial bərabərsizliyin artmasına, siniflərarası ziddiyyətlərin və irqçiliyin kəskinləşməsinə səbəb olur ki, bu da nəticə etibarilə sosial ədalətsizlik və iqtisadi qeyri-sabitlik yaradır.
0 Комментарии