Bir ana üçün ən əziz olan nədir? Onun uşağı, onun uşaqları. Və eyni uşaqlar sovet dövləti, sovet rejimi, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üçün də ən əziz idilər.
Sovet İttifaqında hər bir qadın — istər fəhlə, istər kolxozçu, istərsə də ziyalı, rus, azərbaycanlı, özbək və ya latış — bunu bilirdi. O, sovet dövlətinin uşaqlara olan coşğun sevgisini və onlara olan böyük qayğısını hiss edirdi.
Məhz buna görə də hər bir qadın analıq və uşaqlıq xoşbəxtliyini göz bəbəyi kimi qiymətləndirən Kommunist Partiyasına, sovet hökumətinə, xüsusilə Stalinə ürəkdən minnətdarlığını bildirirdi.
Və Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabının ilk günlərindən analığın və körpəliyin qorunmasını əsas dövlət vəzifələrindən biri elan edən sovet ölkəsinin analar və uşaqlar üçün etdiyi hər şeyi xatırlamaq istərdim.
Doğuşdan əvvəl və sonra işləyən qadınlar üçün məzuniyyət, təhlükəli sənaye sahələrində qadın əməyinin qadağan edilməsi, uşaq müavinətləri və doğuş anından səhiyyə xidməti... Bütün bunlar Böyük Oktyabr İnqilabı ilə birlikdə gəldi və süovet hökuməti tərəfindən qanuniləşdirildi. 1917-ci ilin dekabrında ana və uşaqların rifahının inkişafının məqsədlərini və perspektivlərini müəyyən edən bir Fərman imzalandı.
İmperialist müharibəsi və müdaxiləsinin yaratdığı dağıntı və aclıq dövründə Sovet Respublikası ilk tikə çörəyini, ilk fincan südünü gənc vətəndaşlarına verdi.
1919-cu ildə Vladimir İliç Leninin imzaladığı "Uşaqların Müdafiəsi Şurası"nın yaradılması haqqında Fərmanda uşaqlara qarşı nə qədər parlaq bir sevgi işıqlandırılmışdı! Bu Fərman bütün xalq komissarlıqlarını və bütün dövlət qurumlarını uşaqların qida, geyim və tibbi yardımla təmin olunmasını ciddi şəkildə öhdəsinə götürürdü.
Gəlin, 1921-ci ildə Mixail İvanoviç Kalinin tərəfindən imzalanmış başqa bir Fərmanı xatırlayaq — Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin tərkibində uşaqların həyatını yaxşılaşdırmaq üçün komissiyanın yaradılması haqqında Fərmanı. Bu sənəd də gənc nəslə qarşı coşğun sevgi ilə dolu idi. Uşaq Komissiyasının qarşısında çox böyük vəzifələr dururdu: uşaqların mənafeyi naminə qəbul edilmiş mərkəzi və yerli hakimiyyət orqanlarının fərmanlarının icrasına nəzarət etmək, uşaqların həyat və sağlamlığının qorunması ilə bağlı sərəncamlar vermək və uşaqlara qayğı göstərmək həvalə edilmiş müəssisələrə kömək etmək.
Sosialist ölkəsinin mövcud olduğu illər ərzində qadınların və uşaqların sağlamlığının qorunması məsələləri həmişə partiya və hökumətin diqqət mərkəzində olub. Yoldaş Stalinin təşəbbüsü ilə qəbul edilmiş, çoxuşaqlı analara geniş maliyyə yardımı göstərən, analıq müavinətlərini artıran və uşaq bağçalarının tikintisi və təşkili üçün xeyli vəsait ayıran 27 iyun 1936-cı il tarixli hökumət qərarını xatırlayaq.
1941-ci ilə qədər SSRİ şəhərlərdə və kənd yerlərində on üç mindən çox daimi və yüz qırx üç mindən çox mövsümi körpələr evi, beş min səkkiz yüz xəstəxana və yüz qırx altı mindən çox doğum çarpayısı açmışdı. Bu rəqəmlər ümidvericidir.
Böyük Vətən Müharibəsi illəri hələ də yaddaşımızda təzədir. Ölkə üçün çətin illər idi. Buna baxmayaraq, analara və uşaqlara qayğı göstərmək ən vacib məsələlərdən biri idi; bunu hər bir qadın bilir - təkcə uşaq böyüdənlər deyil, həm də ölkə üçün çətin dövrlərdə uşaq dünyaya gətirənlər. Böyük Vətən Müharibəsi zamanı valideynlərini itirən hər bir uşaq bunu hiss edirdi.
Sovet ailəsinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 8 iyul 1944-cü il tarixli Fərmanını xüsusi minnətdarlıqla xatırlamaq istərdim. Bu Fərman hamilə qadınlara və çoxuşaqlı analara, eləcə də tənha analara dövlət yardımının daha da artırılmasını, ana və uşaqların rifahının gücləndirilməsini, "Qəhrəman Ana" fəxri adının təsis edilməsini, "Analıq Şöhrəti" ordeninin və "Analıq" medalının təsis edilməsini nəzərdə tutur.
İlk on ananın Kremlə girdiyi və Mixail İvanoviç Kalinin tərəfindən onlara fəxri qızıl ulduzlar təqdim edildiyi günü unutmaq olmaz. Sonralar çox böyük sayda qadın "Qəhrəman Ana" titulunu daşıyır və üç milyon yarımdan çox qadın "Analıq Şöhrəti" ordeni və "Analıq" medalı ilə təltif edilmişdir.
Təkcə 1951-ci ildə sovet dövləti yeni doğulmuş körpələrə və çoxuşaqlı analara, eləcə də tək analara altı milyard rubl müavinət ödəyib. Sağlam və canlı körpələr görəndə hər bir sovet insanı sevinc hissi keçirirdi. Bu uşaqlara qayğı onların doğulmasından çox əvvəl başlayır.
İnsan hələ doğulmamış olsa da, sovet dövləti artıq onu gözləyir və sağlamlığına qayğı göstərirdi. Xüsusi qanunlar qadınların işini və iş yerində sağlamlığını qoruyurdu. Doğum xəstəxanaları hamilə qadınları qeydiyyata alır, onların vəziyyətini və doğulmamış uşağın inkişafını izləyirdi. Sağlam iş qrafiki, balanslı qidalanma və doğuşdan əvvəl və sonra istirahət təkcə ana üçün deyil, bütün bunlar güclü və sağlam bir uşağın doğulması üçün də vacibdir.
Sovet alimləri və həkimləri İ.P.Pavlovun təlimlərinə əsaslanaraq doğuş ağrısının aradan qaldırılması problemini həll etmək üçün səylə çalışaraq böyük uğurlar qazanmışdılar. Sovet ölkəsində ağrısız doğuş artıq xəyal deyildi. Doğuş ağrısının aradan qaldırılması şəhər və kənd doğum evlərində geniş istifadə olunurdu.
Doğum evindən doğum ailəsinə gəldiyi ilk saatlardan etibarən uşaq xəstəxanaları körpənin sağlamlığına qayğı göstərir. Həkimlər onu izləyir və tibbi yardım göstərirlər. Xəstəxanalarda süd mətbəxləri yaradılıb və orada həkimlərin reseptlərinə uyğun olaraq uşaqlar üçün müxtəlif süd qarışıqları hazırlanırdı.
Sovet ölkəsində uşaqlara göstərilən qayğının keyfiyyəti var idi. Eyni həkimlər uşaqlara doğuşdan orta məktəbi bitirənə qədər qulluq edir, onların inkişafını izləyir və xəstəlik halında evdə və ya xəstəxanada tibbi yardım göstərirdilər. Və bütün bunlar pulsuz idi!.
Sovet dövründə ana və uşaqların rifahı üçün güclü dövlət sistemi yaradılmışdı ki, bu da analara uşaqlarını böyütməyə kömək etməklə yanaşı, həm də onlara iqtisadi və sosial həyatda, eləcə də dövlət işlərində fəal iştirak etməyə imkan verirdi. On minlərlə körpələr evi və bağça yaradılmışdı. Bəziləri analar işləyərkən gündüz istifadəsi üçün nəzərdə tutulub, digərləri isə uşaqlara 24 saat qulluq göstərirdi.
Ölkədə körpələr evi və bağçalar üçün avadanlıqları və dizaynı bütün müasir sanitariya, gigiyena və memarlıq tələblərinə cavab verən yeni gözəl binaların tikintisi davam etdirilirdi.
Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının XIX Qurultayının Beşinci Beşillik Plan üzrə direktivlərinə əsasən, beş il ərzində körpələr evlərində yerlərin sayı iyirmi faiz, uşaq bağçalarında yerlərin sayı isə qırx faiz artırılmışdı.
Saysız-hesabsız uşaq sanatoriyalarımız, əmək məktəblərimiz və yay düşərgələrimiz var idi! Hər il beş milyondan çox məktəb və məktəbəqədər yaşlı uşaq tətillərini pioner düşərgələrində, uşaq istirahət meydançalarında, bağ evlərində, uşaq bağçalarında və körpələr evində keçirirdi.
Əla həkimlər uşaqlara xidmət göstərirdi və bu həkimləri sayı artmaqda idi. Hər tibb institutunda uşaq xəstəlikləri kafedrası var və bir çox institutlarda pediatrlar hazırlayan ixtisaslaşmış pediatriya fakültələri mövcud idi.
SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Pediatriya İnstitutu və digər tədqiqat institutları başda olmaqla, ana və uşaqların qorunması üzrə onlarla tədqiqat institutu sağlam uşaq böyütmək və uşaqlıq xəstəliklərinin qarşısının alınması və müalicəsi üçün metodlar hazırlamaq məsələlərini araşdırırırdı.
Artan rifah və sovet səhiyyəsinin uğurları nəticəsində SSRİ-də körpə ölümü çox aşağı səviyyədə idi. Əhali artımı isə davam edirdi.
Bütün bunlar kapitalist ölkələrindəki uşaqların və anaların həyatından nə qədər fərqli idi! İnsanların istismarını getdikcə artıran burjua hökumətlərinin xalq əleyhinə siyasəti, ilk növbədə, uşaqların vəziyyətinə mənfi təsir göstərir.
Qidalanma çatışmazlığı, pis mənzil şəraiti, sərt sənaye əməyi və tibbi yardımın pullu olması kapitalist ölkələrdə milyonlarla uşağın yorğunluqdan, vərəmdən, dizenteriyadan və digər xəstəliklərdən ölməsinə səbəb olur.
Sovet dövlətinin 70 il ərzində ana və uşaq sağlamlığı sahəsində əldə etdiyi böyük nailiyyətlər yeni həyat quran xalq demokratiyaları üçün nümunədir.
Yalnız hər şeyin insanlıq naminə edildiyi ölkələrdə ana və onun uşağı üçün işıqlı bir həyat mümkündür.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии