Alman faşizminin darmadağın edilməsində əsas rolu SSRİ oynadı. Faşist Almaniyasının və onun müttəfiqlərinin əsas qüvvələri Qırmızı Orduya qarşı vuruşurdu. Hətta Avropada İkinci Cəbhə açıldıqdan sonra belə, SSRİ düşmənin quru qoşunlarının azı üçdə ikisini öz üzərinə çəkirdi. Almaniya insan qüvvəsi və texnika baxımından itkilərinin dörddə üçünü sovet qoşunları ilə döyüşlərdə verdi. SSRİ həmçinin Yaponiyanın əsas quru qüvvələrini də darmadağın etdi.
Faşizm üzərində II Dünya müharibəsində qazanılan qələbənin böyük ümumdünya-tarixi əhəmiyyəti oldu. Avropada hərbi təhlükə mənbəyi aradan qaldırıldı. Elə bir beynəlxalq münasibətlər sistemi yaradıldı ki, Avropa ölkələri təxminən yarım əsr müharibənin nə olduğunu bilmədilər. Yalnız sosialist düşərgəsinin dağılmasından sonra Avropada yenidən hərbi əməliyyatlar başladı (Yuqoslaviya, Ukrayna).
XX əsrin ikinci yarısında dünyada ən nüfuzlu qüvvələrdən birinə çevrilən dünya sosializm sistemi yarandı. Kapitalist ölkələrində proletariatın sinfi şüuru yüksəldi. Bütün ölkələrdə kommunistlərin təsiri kəskin şəkildə artdı. Kommunistlər işğal olunmuş ölkələrdə Müqavimət hərəkatının ən fəal qüvvəsi idilər və nəticə də belə oldu: 1939-cu ildə kommunist partiyalarında təxminən 4 milyon insan var idisə, 1945-ci ildə onların sayı artıq 20 milyona çatmışdı. Bu isə kommunistlərin faşizmə qarşı mübarizədə verdiyi çox ağır itkilərə baxmayaraq baş verdi.
Müharibənin nəticələri Sovet İttifaqı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. SSRİ sosialist quruluşunu qorudu və öz təhlükəsizliyini möhkəmləndirdi. Sovet xalqı Avropa və Asiya xalqlarını faşist əsarətindən azad etdi. Siyasi baxımdan SSRİ müharibədən ona daxil olduğundan qat-qat güclü çıxdı. Sovet İttifaqı dünyanın böyük dövlətlərindən birinə, hətta iki supergücdən birinə çevrildi. Onun iştirakı olmadan dünya siyasətində heç bir məsələ həll edilə bilməzdi.
Bəs biz niyə qalib gəldik? Müharibənin ilk dövründəki ağır məğlubiyyətlərə, düşmənin böyük əraziləri işğal etməsinə, böyük insan və maddi itkilərə baxmayaraq. Qələbə bir çox səbəb və amillərin birləşməsi sayəsində təmin edildi. Lakin bütün bu səbəb və amillərin “təməli” sosializmin kapitalizm üzərində ümumi üstünlüyü idi. Bu üstünlük özünü müxtəlif formalarda göstərirdi.
Müasir müharibə motorlar və texnika müharibəsidir. SSRİ-nin müharibədə qələbəsi ilk növbədə sovet iqtisadiyyatının faşist Almaniyasının iqtisadiyyatı üzərində qələbəsi idi. SSRİ müharibəyə Almaniyadan iqtisadi cəhətdən zəif vəziyyətdə başladı, halbuki Almaniya üçün bütün işğal olunmuş Avropa işləyirdi. Üstəlik, müharibənin ilk aylarında ölkənin ən mühüm sənaye rayonları itirildi. Belə şəraitdə sovet xalqı sənayenin Şərqə uğurlu köçürülməsini həyata keçirdi, ən qısa müddətdə hərbi texnika istehsalını qurdu və nəticədə Almaniya iqtisadiyyatını geridə qoydu. Sovet arxa cəbhəsi ön cəbhəyə bütün növ texnikadan alman arxa cəbhəsindən daha çox və daha keyfiyyətli texnika verdi. Bu, planlı iqtisadiyyatın, müharibədən əvvəlki beşilliklərdə yaradılmış və sosialist prinsipləri əsasında işləyən sənayenin, sovet fəhlələrinin, mühəndislərinin, alimlərinin və konstruktorlarının qələbəsi idi.
Müharibədəki qələbə həm də sovet hərb sənətinin qələbəsi oldu. Onu sovet xalqının yetişdirdiyi yüzlərlə və minlərlə istedadlı komandir təmin etdi. Sosialist quruluş on milyonlarla insana təhsil almaq, o cümlədən hərbi təhsil almaq imkanı verdi, onların istedadlarını üzə çıxarmağa və Vətənə, xalqa xidmətə yönəltməyə şərait yaratdı. Sosialist quruluş olmasaydı, fəhlə və kəndli təbəqəsindən çıxmış insanların bütün səviyyələrdə hərbi rəhbərliyə kütləvi şəkildə yüksəlməsi mümkün olmazdı. Və onlar lovğa Prussiya zabit və generallar kastasını tamamilə üstələdilər.
Düşmən üzərində qələbəni sovet xalqının kütləvi qəhrəmanlığı, Sovet Vətəninə sevgisi, düşmənə nifrəti və azadlıqsevərliyi təmin etdi. Faşizmə qarşı mübarizədə sovet insanları misilsiz cəsarət, vətənpərvərlik və fədakarlıq nümunələri göstərdilər. Aleksandr Matrosovun qəhrəmanlığı 400 dəfədən çox, Nikolay Gastellonun qəhrəmanlığı isə 300 dəfədən çox təkrarlandı. II Dünya müharibəsində iştirak edən başqa ölkələrin orduları belə hərəkətləri tanımırdı. Nə uğrunda döyüşdüklərini bilən və hər cür qəhrəmanlığa, hər cür fədakarlığa hazır olan milyonlarla qəhrəmanın yetişdirilməsi də sosialist quruluşun nəticəsi idi.
Qələbəni təmin edən ən mühüm amillərdən biri SSRİ xalqlarının böyük dostluğu idi. Hitler müharibəyə başlayarkən hesab edirdi ki, SSRİ xalqları bir-biri ilə toqquşacaq və bu, ona ölkəni işğal etməyi asanlaşdıracaq. Lakin bu baş vermədi — ölkənin bütün xalqları və millətləri öz ümumi Vətənləri uğrunda birlikdə döyüşdülər və hamısı Qələbəyə öz töhfəsini verdi. Faşist Almaniyası üzərində qələbə milli deyil, beynəlmiləl ideyaların təntənəsi oldu.
Xalqımız sadəcə Vətən uğrunda deyil, sosialist Vətəni uğrunda mübarizə aparırdı. Sovet insanları üçün faşizmə qarşı müharibə ölkənin azadlığı və müstəqilliyi uğrunda mübarizə olmaqla yanaşı, həm də kommunist ideyalarının qələbəsi, Oktyabr inqilabının müəyyən etdiyi prinsiplərin qorunması uğrunda mübarizə idi. Bu mübarizədə fəhlə sinfi ilə kəndliliyin ittifaqı yenidən öz gücünü göstərdi. Ordu ilə xalq bir idi. Bu mübarizəyə Kommunist Partiyası rəhbərlik edirdi. Ölkənin, ordunun və partiyanın başında İosif Vissarionoviç Stalin kimi görkəmli bir xadimin dayanması böyük rol oynadı.
Böyük Vətən müharibəsindəki qələbə bizim əbədi şöhrətimiz, qürurumuz və ağrımızdır! Xoşbəxtliyimiz uğrunda həlak olmuş təxminən 27 milyon insanı unutmağa bizim haqqımız yoxdur. Sovet İttifaqının bütün dünya üçün nə etdiyini, babalarımızın və ulu babalarımızın bizim üçün nə etdiyini unutmağa haqqımız yoxdur. Qələbəni qazanan əcdadlarımızın qəhrəmanlığına layiq olmalıyıq!
Ədalət Abdinov
0 Комментарии