Prezident İlham Əliyevin “Sülhün təşviqində medianın missiyası: Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” mövzusunda keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunda deyib ki, Azərbaycan Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin hakimlərinin seçilməsində iştirak etmədiyi üçün onların qərarlarını tanımır.
Bu məsələ hüquqi baxımdan mübahisəlidir. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının və ümumi beynəlxalq hüququn baxımından İlham Əliyevin irəli sürdüyü arqument beynəlxalq hüququn qəbul olunmuş qaydalarına tam uyğun hesab edilmir.
Səbəbi belədir:
1. Dövlətin öhdəlikləri iştirak etdiyi müqavilədən irəli gəlir. Azərbaycan Avropa Şurasına üzv olmaqla və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin yurisdiksiyasını qəbul etməklə Konvensiya üzrə hüquqi öhdəliklər götürüb. Bu öhdəliklər dövlətin konkret hakimin seçilməsində iştirak edib-etməməsindən asılı deyil.
2. Hakimlərin seçilməsi ilə Məhkəmənin səlahiyyəti fərqli məsələlərdir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin hakimləri Avropa Şurası Parlament Assambleyası tərəfindən seçilir. Hər hansı dövlət nümayəndə heyətinin səsvermədə iştirak edə bilməməsi həmin Məhkəmənin hüquqi legitimliyini avtomatik aradan qaldırmır. Beynəlxalq məhkəmələrin legitimliyi onların təsis edən müqavilələrindən irəli gəlir.
3. Müqavilələrə əməl etmək prinsipi. Beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri "pacta sunt servanda" prinsipidir: dövlətlər qoşulduqları beynəlxalq müqavilələri vicdanla yerinə yetirməlidirlər. Dövlət daxili və ya institusional narazılığı əsas gətirərək, bir qayda olaraq, müqavilə öhdəliklərindən birtərəfli qaydada imtina edə bilməz.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın rəsmi mövqeyi ondan ibarətdir ki, ölkənin Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin səlahiyyətlərinin təsdiqlənməməsi nəticəsində Azərbaycan Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin hakimlərinin seçilməsində iştirak edə bilməyib və buna görə də həmin hakimlərin Azərbaycanla bağlı qərarlarını legitim hesab etmir. Prezident İlham Əliyev bu arqumenti açıq şəkildə səsləndirib.
Lakin Avropa Şurası sisteminin hüquqi mövqeyi bundan fərqlənir. Konvensiya mexanizminə görə dövlətin səsvermədə iştirak etməməsi və ya edə bilməməsi Məhkəmənin yurisdiksiyasını və ya qərarlarının hüquqi qüvvəsini avtomatik ləğv etmir. Müqavilə qüvvədə qaldığı müddətdə dövlət üzərinə götürdüyü öhdəliklərlə bağlı qalır.
Nəticə etibarilə, beynəlxalq hüquq nöqteyi-nəzərindən İlham Əliyevin bu bəyanatı Azərbaycanın siyasi və hüquqi mövqeyini ifadə edir, lakin bu mövqe beynəlxalq hüququn hamı tərəfindən qəbul edilmiş qaydası və ya Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının ümumi şərhi hesab olunmur. Müvafiq beynəlxalq hüquq çərçivəsində dövlətin hakimlərin seçilməsində iştirak etməməsi, adətən, məhkəmənin qərarlarını hüquqi baxımdan etibarsız etmir.
Ədalət Abdinov
0 Комментарии